राष्ट्रीय ग्रंथपाल दिनानिमित्त अगस्ति ज्ञानस्त्रोत केंद्रात दुर्मिळ संदर्भसाहित्याचे प्रदर्शन व विविध उपक्रम

अकोले, १२ ऑगस्ट २०२६ : भारतातील ग्रंथालयशास्त्राचे जनक डॉ. एस. आर. रंगनाथन यांच्या १३४ व्या जयंतीनिमित्त आज अगस्ति ज्ञानस्त्रोत केंद्रात राष्ट्रीय ग्रंथपाल दिन विविध ज्ञानवर्धक उपक्रमांनी उत्साहात साजरा करण्यात आला. विद्यार्थ्यांमध्ये वाचन, संदर्भस्रोतांचा प्रभावी वापर आणि संशोधनाची संस्कृती विकसित करण्याच्या उद्देशाने या निमित्ताने विशेष उपक्रमांचे आयोजन करण्यात आले.

दुर्मिळ व मौल्यवान संदर्भस्रोतांचे विशेष पुस्तक प्रदर्शन

राष्ट्रीय ग्रंथपाल दिनाचे औचित्य साधून अगस्ति ज्ञानस्त्रोत केंद्रात दुर्मिळ, प्रमाणभूत आणि महत्त्वपूर्ण संदर्भस्रोतांचे विशेष पुस्तक प्रदर्शन आयोजित करण्यात आले. या प्रदर्शनाचे उद्घाटन महाविद्यालयाचे निवृत्त उपप्राचार्य, ज्येष्ठ लेखक, उत्साही संशोधक आणि ग्रंथालयाचे हितचिंतक डॉ. सुनील शिंदे यांच्या हस्ते करण्यात आले.

प्रदर्शनामध्ये विद्यार्थ्यांना आणि शिक्षकांना ग्रंथालयातील समृद्ध संदर्भसाहित्य प्रत्यक्ष पाहण्याची व त्याचा उपयोग समजून घेण्याची संधी मिळाली. प्रदर्शनात Encyclopaedia Britannica, मराठी विश्वकोश, वाणिज्य कोश, Oxford English Dictionary, संस्कृती कोश, Indica Encyclopedia यांसह विविध विषयांवरील अनेक महत्त्वपूर्ण विश्वकोश, कोश, शब्दकोश आणि इतर प्रमाणभूत संदर्भग्रंथ प्रदर्शित करण्यात आले.

आजच्या डिजिटल युगात इंटरनेटवर मोठ्या प्रमाणावर माहिती सहज उपलब्ध असली, तरी प्रमाणित, संपादित आणि विश्वसनीय माहिती मिळविण्यासाठी अधिकृत व प्रमाणभूत संदर्भस्रोतांचे महत्त्व कायम आहे, हा संदेश या प्रदर्शनातून देण्यात आला. विशेषतः अभ्यास, प्रकल्प, असाइनमेंट, संशोधन आणि शैक्षणिक लेखनासाठी अशा संदर्भस्रोतांचा योग्य वापर कसा करावा, याची जाणीव विद्यार्थ्यांना करून देण्यात आली.

डॉ. सुनील शिंदे यांचे ग्रंथालयास मोलाचे योगदान

या कार्यक्रमाच्या निमित्ताने महाविद्यालयाचे निवृत्त उपप्राचार्य डॉ. सुनील शिंदे यांनी ग्रंथालयाच्या विकासासाठी ₹५,०००/- ची देणगी दिली. ग्रंथालयासाठी आवश्यक असलेल्या Sound System ची खरेदी करण्यासाठी त्यांनी ही देणगी दिली आहे.

डॉ. शिंदे हे एक उत्तम लेखक, उत्साही संशोधक आणि सहकाऱ्यांमध्ये लोकप्रिय असलेले व्यक्तिमत्त्व असून, ग्रंथालयाच्या विकासासाठी त्यांनी दिलेले हे योगदान निश्चितच प्रेरणादायी आहे. त्यांच्या या सहकार्याबद्दल अगस्ति ज्ञानस्त्रोत केंद्राच्या वतीने कृतज्ञता व्यक्त करण्यात आली.

संदर्भस्रोतांची ओळख करून देणारे ओरिएंटेशन व्हिडिओ

विद्यार्थ्यांना या महत्त्वपूर्ण संदर्भसाहित्याचा अधिक प्रभावीपणे परिचय व्हावा यासाठी अगस्ति ज्ञानस्त्रोत केंद्राने विविध संदर्भस्रोतांवर आधारित विशेष Orientation Videos देखील तयार केले आहेत.

या व्हिडिओंच्या माध्यमातून संबंधित संदर्भग्रंथाचे स्वरूप, त्यातील माहितीची रचना, विषयानुसार माहिती शोधण्याची पद्धत आणि शैक्षणिक उपयोग याबाबत मार्गदर्शन करण्यात आले. त्यामुळे विद्यार्थ्यांना केवळ संदर्भग्रंथ पाहण्यापुरते मर्यादित न राहता “योग्य माहिती – योग्य संदर्भस्रोत – योग्य पद्धतीने” या संकल्पनेचा अनुभव घेता आला.

विद्यार्थ्यांचा व शिक्षकांचा उत्स्फूर्त प्रतिसाद

या विशेष प्रदर्शनाला विद्यार्थी, शिक्षक आणि महाविद्यालयातील विविध घटकांकडून उत्स्फूर्त व भरभरून प्रतिसाद मिळाला. अनेक विद्यार्थी व शिक्षकांनी प्रदर्शनास भेट देऊन विविध संदर्भग्रंथांची पाहणी केली. विशेषतः दुर्मिळ आणि जुन्या संदर्भग्रंथांबद्दल विद्यार्थ्यांमध्ये मोठी उत्सुकता दिसून आली.

ग्रंथालयातील अशा समृद्ध संदर्भसंपदेची विद्यार्थ्यांना प्रत्यक्ष ओळख करून देणे हा या उपक्रमाचा महत्त्वपूर्ण उद्देश असून, मिळालेला प्रतिसाद या प्रयत्नाचे महत्त्व अधोरेखित करणारा ठरला.

ऑनलाइन प्रश्नमंजुषेचे आयोजन

राष्ट्रीय ग्रंथपाल दिनानिमित्त विशेष ऑनलाइन प्रश्नमंजुषा स्पर्धेचेही आयोजन करण्यात आले आहे. ग्रंथालय, संदर्भस्रोत, वाचन, संशोधन आणि सामान्य ज्ञानाशी संबंधित प्रश्नांचा या प्रश्नमंजुषेत समावेश करण्यात आला आहे.

ही प्रश्नमंजुषा उद्या, १३ ऑगस्ट २०२६ रोजी सायंकाळपर्यंत Live राहणार असून, विद्यार्थ्यांना या उपक्रमात सहभागी होण्याचे आवाहन करण्यात आले आहे. प्रश्नमंजुषेच्या माध्यमातून विद्यार्थ्यांच्या ज्ञानात भर पडण्याबरोबरच त्यांना ग्रंथालयातील विविध माहिती-स्रोतांकडे आकर्षित करण्याचा प्रयत्न करण्यात आला आहे.

मान्यवरांची उपस्थिती

या कार्यक्रमाच्या उद्घाटनप्रसंगी अकोले तालुका एज्युकेशन सोसायटीचे विश्वस्त मा. श्री. गिरजाजी जाधव, अध्यक्ष श्री. सुनील दातीर, सचिव श्री. सुधाकर देशमुख, शिक्षण अधिकारी मा. श्री. संपत मालुंजकर, प्रभारी प्राचार्य डॉ. शिवाजी खेमनार, उपप्राचार्य श्री. चांगदेव डोंगरे यांच्यासह महाविद्यालयातील ग्रंथालय कर्मचारी, वरिष्ठ महाविद्यालयातील शिक्षकवृंद, कनिष्ठ महाविद्यालयातील शिक्षकवृंद, प्रशासकीय कर्मचारी आणि इतर मान्यवर उपस्थित होते.

मान्यवरांच्या उपस्थितीमुळे कार्यक्रमाला विशेष महत्त्व प्राप्त झाले. ग्रंथालयाच्या माध्यमातून विद्यार्थ्यांच्या शैक्षणिक व संशोधनविषयक गरजा पूर्ण करण्यासाठी अशा उपक्रमांचे सातत्याने आयोजन करण्यास प्रोत्साहन मिळाले.

ग्रंथालय म्हणजे केवळ पुस्तकांचे भांडार नव्हे…

डॉ. एस. आर. रंगनाथन यांनी मांडलेल्या ग्रंथालयशास्त्राच्या तत्त्वज्ञानानुसार ग्रंथालय हे केवळ पुस्तकांचे भांडार नसून ज्ञानाचा सक्रिय स्रोत आणि वाचक-केंद्रित सेवा देणारे केंद्र आहे. याच भावनेतून अगस्ति ज्ञानस्त्रोत केंद्रामार्फत विविध नाविन्यपूर्ण उपक्रम राबविले जात आहेत.

राष्ट्रीय ग्रंथपाल दिनानिमित्त आयोजित दुर्मिळ संदर्भसाहित्याचे प्रदर्शन, संदर्भस्रोतांवरील ओरिएंटेशन व्हिडिओ, ऑनलाइन प्रश्नमंजुषा आणि ग्रंथालयाच्या विकासासाठी मिळालेले योगदान या सर्व उपक्रमांमुळे हा दिवस ज्ञानसमृद्ध आणि प्रेरणादायी ठरला.

“वाचा, शोधा, संदर्भित करा आणि ज्ञान निर्माण करा” या संकल्पनेला प्रोत्साहन देत अगस्ति ज्ञानस्त्रोत केंद्राने राष्ट्रीय ग्रंथपाल दिनाचे आयोजन अत्यंत उत्साहपूर्ण वातावरणात केले.

अगस्ति ज्ञानस्त्रोत केंद्र,
अकोले तालुका एज्युकेशन सोसायटीचे अगस्ति कला, वाणिज्य व दादासाहेब रुपवते विज्ञान महाविद्यालय, अकोले